|
Jadąc ze Szczyrku do Wisły mija się zabytkową kaplicę ewangelicką. Budynek ten jest centrum życia religijnego i kulturalnego małej społeczności ewangelicko-augsburskiej, która od wielu już lat zamieszkuje Salmopol. Jest ona częścią Diecezji Cieszyńskiej Kościoła Ewangelicko- Augsburskiego, na czele której stoi ksiądz Paweł Anweiler. W diecezji cieszyńskiej znajduje się około 40 000 ewangelików, zaś w całej w Polsce kościół liczy około 85 000 wyznawców. Ewangelicy mieszkają w Polsce od czasów Reformacji. Nie wiadomo dokładnie kiedy ludzie ci przybyli do Salmopola. Początki osadnictwa na tych terenach mogą sięgać czasów kontrreformacji. Nie ma jednak żadnych dokumentów, które by to potwierdzały. Pochodzenie nazwy Salmopol również nie zostało jednoznacznie udokumentowane. Nazwa ta może pochodzić od imienia żony pełnomocnika Ufnarskiego, który założył osadę i na cześć swojej żony nazwał ją Salmopolem. Nazwa Salmopol może pochodzić też od gatunku ryb łososiowatych, żyjących w potokach górskich i u stóp wodospadów. Autor kroniki kościelnej w Szczyrku wspomina, że w potoku Roztoka Wielka przepływającym przez nową osadę było mnóstwo ryb. Istnieje jszcze jedna interpretacja słowa Salmopol. Osadnicy przychodząc tutaj musieli karczować las. Robili to sami. Bez pomocy zwierząt pociągowych wydarli obszarom leśnym spore połacie ziemi pod uprawę. Stąd w nazwie człon "samo". Długa jest historia powstawania w Salmopolu budynku, w którym mieściła się szkoła i kaplica ewangelicka. W roku 1887 do wielu zborów w Galacji, na Śląsku, w Niemczech dotarła wiadomość, że gdzieś przy granicy Galacji i Śląska Cieszyńskiego leży maleńka, polska, ewangelicka osada, która potrzebuje pomocy finansowej. Jej mieszkańcy pragną wybudować szkołę i dać utrzymanie nauczycielowi. Nie mogą jednak swych zamierzeń zrealizować, gdyż są na to za biedni. Salmopolanie poprosili więc proboszcza z Białej, ks. Fritschego, o składanie ofiar na ten cel. Pierwsze fundusze na zakup gruntu pod budynek szkolny i na pole dla nauczyciela zaczęły napływać w drugiej połowie roku 1887. Z biegiem lat zgromadzono potrzebne sumy. W roku 1895 zakupiono pole. Mieszkańcy Salmopola zaczęli wówczas budowę szkoły. Pomagali im krewni i znajomi z Wisły. Poświęcenie i otwarcie budynku nastąpiło 17 października 1897 roku. Izba szkolna pełniła też rolę kaplicy. Przed jej wybudowaniem Salmopolanie mogli uczestniczyć w nabożeństwach tylko w Białej lub w Wiśle. Do Białej trafiali bardzo rzadko, gdyż trzeba tam było iść aż 6 godzin. Poza tym nabożeństwa odprawiano w języku niemieckim. Polscy ewangelicy z Salmopola chodzili więc częściej do Wisły. Górskimi szlakami szli około trzech godzin. Kazania wygłaszano po polsku, śpiewano polskie pieśni. Z chwilą wybudowania szkoły, zaczęto odprawiać w niej nabożeństwa. Kilka razy w roku do Salmopola przyjeżdżał ks. Herman Fritsche z Białej. Po jego śmierci w roku 1924, proboszczem w Białej został ks. Brunon Porwal. Do Salmopola przyjeżdżał raz w miesiącu. Od roku 1942 do 1946 nabożeństw tu nie odprawiano. Ks. Porwal wznowił działalność religijną po remoncie budynku szkoły. Społeczność ewangelicka na trwałe wrosła w zachodnie krańce Szczyrku. Dziś żyją tam wspólnie z katolickimi sąsiadami. A stara szkoła-kaplica jest nadal ośrodkiem życia religijnego, społecznego, kulturalnego, a także turystycznego. Placówką kieruje pastor Jan Byrt, który przybył do Salmopola w 1988 roku. Jego brat Tadeusz jest pastorem w Wiśle, gdzie żyje około 7000 ewangelików. W Salmopolu natomiast pastor Byrt ma 100 parafian. Jest to najmniejsza parafia na terenie diecezji cieszyńskiej. Dzięki staraniom Biskupa Kościoła Jana Szarka stoi już nowy budynek kościoła. Stary budynek tętni życiem. Latem i zimą przyjeżdżają tu grupy wiernych z Holandii, Niemiec, Stanów Zjednoczonych. Wiele osób łączy swój wypoczynek z pracą na rzecz parafii. Przejeżdżając obok starej kaplicy i nowego kościoła, warto pamiętać o historii tutejszej społeczności, która stanowi już nierozerwalną część Szczyrku. |
© 2004-2009 Parafia Ewangelicko-Augsburska w Szczyrku-Salmopolu & Krzysztof Maria Różański